PENJAJAHAN BRITISH DI TANAH MELAYU
1.0 PENGENALAN
Pada awalnya, Syarikat India Timur (British
East India Company) enggan campur tangan dalam pentadbiran negeri-negeri
Melayu. Hal ini kerana Syarikat India Timur adalah
sebuah badan perniagaan yang hanya meletakkan penekanan kepada mengaut keuntungan
melalui perdagangan secara aman damai. Dengan cara ini, Syarikat India Timur berpendapat
kemakmuran dapat dikecapi bersama oleh syarikat dan negeri-negeri Melayu. Campur
tangan syarikat dalam hal ehwal politik dan pentadbiran negeri-negeri Melayu
boleh membawa kepada penglibatan dalam operasi ketenteraan ataupun peperangan,
dan akan melibatkan perbelanjaan besar kepada Syarikat. Syarikat
melihat India dan China sebagai kawasan perdagangan yang
jauh lebih lumayan, dengan jumlah penduduk yang lebih besar dan tahap nilai
perdagangan yang jauh lebih tinggi berbanding dengan negeri-negeri Melayu.
Pembaharuan Piagam Syarikat (Charter)
oleh Parlimen
Britain dalam tahun 1834 menamatkan monopoli Syarikat India Timur ke
atas perdagangan candu dan lain-lain
barangan dengan China. Syarikat India Timur kini
terpaksa bersaing dengan lain-lain lain-lain pedagang British dan
juga pedagang-pedagang dari negara-negara lain untuk membawa barang dagang
dari Timur Jauh ke
pasaran Eropah. Persaingan ini
mengurangkan untung Syarikat India Timur.
Dalam tahun 1867, Negeri-Negeri Selat dipindahkan
daripada penguasaan Syarikat India Timur kepada
penguasaan Pejabat Kolonial di London.
Dengan ini, Gabenor dan pegawai-pegawai British di Negeri-Negeri Selat bukan
lagi menjaga kepentingan Syarikat India Timur di Calcutta tetapi
menjaga kepentingan kerajaan British,
khususnya Pejabat Kolonial di London.
Sir Andrew Clarke dihantar
ke Singapura dalam bulan November 1873 oleh
Setiausaha di Pejabat Kolonial, Lord Kimberley (John
Wodehouse) untuk menjadi Gabenor Negeri-Negeri Selat. Sir Andrew diarahkan
oleh Lord Kimberley untuk
mengkaji kemungkinan melantik penasihat-penasihat British di
negeri-negeri Melayu dan mengikhtiarkan supaya keamanan dan kemakmuran dapat
dikembalikan ke negeri-negeri Melayu.
|
(“see whether any steps can be taken to promote the
restoration of peace and order to secure protection to trade and commerce”
dan “whether it would be advisable to appoint a British officer to reside in
any of the states”).
|
Arahan Sir Andrew dikukuhkan
lagi apabila Benjamin
Disraeli menjadi Perdana
Menteri. Disraeli melihat Britain mestilah
menunjukkan prestijnya sebagai kuasa terkuat di dunia dan perlu menguatkan
penjajahannya di seluruh pelosok dunia. Disraeli berpegang
kepada prinsip beban orang putih (white man’s burden) bahawa Britain wajib
membantu membawa tamadun dan peradaban British kepada
bahagian-bahagian dunia yang lebih mundur. Disraeli juga
risaukan kuasa-kuasa asing yang lain bertapak di Tanah Melayu.
Peluang Sir Andrew terbentang
luas apabila Raja Abdullah
menulis surat meminta bantuan British untuk
menabalkan dirinya sebagai Sultan Perak.
Syarikat India Timur dibubarkan
secara rasminya pada 1 Januari 1874. Dengan itu, semua perihal penjagaan hal
ehwal dan kepentingan British berpindah kepada tanggungjawab oleh Gabenor Negeri-Negeri Selat.
Jikalau Syarikat India Timur sebelumnya
enggan bertindak mencampuri hal ehwal Negeri-Negeri Melayu,
kerajaan Negeri-Negeri Selat lebih
mementingkan penjagaan kepentingan British di Tanah Melayu,
khususnya untuk menyekat pengaruh kuasa barat lain seperti Perancis (bertapak
dan berkembang di Indo-China)
dan Empayar Jerman (merintis mewujudkan kehadiran di Pahang dan Langkawi).
2.0 FAKTOR-FAKTOR PENJAJAHAN BRITISH
KE ATAS NEGARA INI
Pada akhir abad ke-19, British telah
berusaha untuk campur tangan secara langsung di negeri-negeri Melayu. British
menggunakan pelbagai alasan untuk campur tangan dalam pentadbiran di Tanah
Melayu. Antaranya ialah pertelingkahan takhta dalam kerajaan Melayu serta
menjaga keselamatan akibat pergaduhan kongsi gelap Cina. Setelah berjaya
menguasai kerajaan-kerajaan negeri Melayu, British telah memperkenalkan
pelbagai dasar yang bertujuan untuk mengukuhkan kedudukan mereka. Pengenalan
Sistem Residen merupakan langkah yang telah digunakan oleh British untuk
menstabilkan kedudukan mereka di Tanah Melayu. Keadaan huru-hara yang
disebabkan oleh perang saudara telah berlaku di negeri-negeri Melayu seperti di
Perak, Pahang, Selangor dan Negeri Sembilan. Perkembangan tersebut menyebabkan
para pemodal Eropah mendesak Kerajaan British supaya campur tangan untuk
memulihkan keamanan supaya kegiatan perdagangan tidak terjejas. Contohnya,
Perak mengalami masalah perebutan kuasa apabila Raja Ali telah dilantik menjadi
sultan setelah kemangkatan Sultan Jaffar pada tahun 1865. Perebutan kuasa
semakin rumit selepas kemangkatan Raja Ali apabila tiga orang putera menuntut
takhta, iaitu Raja Abdullah, Raja Ismail dan Raja Yussof. Malahan masalah di
negeri-negeri Melayu yang lain telah menyebabkan Kerajaan British di London
mengarahkan Andrew Clarke supaya terlibat secara langsung untuk menyelesaikan
pertikaian raja-raja Melayu.
Di samping itu, masalah kongsi gelap
Cina antara puak Hai San dengan Gee Hin turut menyumbang ke arah perubahan
dasar campur tangan British di Tanah Melayu. Kedua-dua puak sering terlibat
dalam pergaduhan yang mengakibatkan kegiatan perlombongan bijih timah dan
keselamatan terjejas teruk. Malahan pergaduhan kongsi gelap menyebabkan
kemusnahan peralatan perlombongan. Peperangan penting yang berlaku antara
kedua-dua puak adalah pada tahun 1861, 1865 dan 1872. Perang yang meletus pada
tahun 1861 disebabkan tindakan Hai San menyekat aliran anak Sungai Perak yang
digunakan oleh Gee Hin untuk mengangkut bijih timah. Peperangan tersebut
mengganggu kedudukan perdagangan British. British melalui Kapten Speedy telah
mendamaikan kedua-dua puak dengan mengiktiraf Hai San sebagai pengusaha lombong
bijih timah di Larut pada tahun 1873. British ingin menguasai sumber mineral
yang bernilai yang terdapat di Tanah Melayu untuk pasaran antarabangsa.
Selepas meletusnya Revolusi
Perindustrian di Eropah, keperluan terhadap bahan mentah begitu tinggi untuk
menampung pengeluaran yang semakin meningkat. Britain amat memerlukan bahan
mentah, terutama bijih timah dan getah. Oleh yang demikian, British di Tanah
Melayu telah menguasai sumber-sumber bahan mentah tersebut. Tanah Melayu yang
kaya dengan bahan mineral tersebut dieksploitasi oleh British. British
menyedari sekiranya Tanah Melayu tidak dikuasai dan jatuh ke tangan pihak Barat
lain, mereka akan rugi. Selain itu, terdapat desakan daripada para pedagang
British yang menginginkan supaya monopoli terhadap perdagangan bijih timah di
Tanah Melayu dikuasai oleh British. British telah berjaya meningkatkan
pengeluaran bijih timah di Tanah Melayu untuk memenuhi keperluan perindustrian
mengetin makanan.
Campur tangan British secara langsung
di Tanah Melayu didorong oleh perubahan terhadap politik antarabangsa, iaitu
persaingan antara negara Barat untuk meluaskan wilayah. Oleh yang demikian,
British bimbang dengan usaha-usaha pihak Eropah yang lain untuk menguasai Tanah
Melayu. Pada ketika itu, kuasa-kuasa Eropah yang lain sedang giat mencari
kedudukan di Asia Tenggara, contohnya Belanda di Indonesia, Perancis di
Indo-China dan Sepanyol di Filipina. Tambahan pula, Jerman sedang berusaha
untuk mencari pengaruhnya di Tanah Melayu sekitar tahun 1871. Keadaan ini telah
menguatkan desakan para saudagar British supaya mendesak Kerajaan Britain
campur tangan di Tanah Melayu.
Perubahan politik di Britain telah
mempengaruhi dasar mereka berkaitan dengan tanah jajahan. Pada tahun 1874,
Parti Konservatif telah berjaya menguasai parlimen England menyebabkan berlaku
perubahan terhadap dasar luarnya. Dasar pentadbiran di Tanah Melayu turut mengalami perubahan. Andrew Clarke telah
didesak supaya menjalankan dasar agresif terhadap penguasaan Tanah Melayu. Oleh
yang demikian, British telah memperkenalkan pelbagai cara untuk mengukuhkan
kedudukan di Tanah Melayu seperti Sistem Residen.
Di samping itu, pihak British telah
membangunkan pelbagai infrastruktur pengangkutan untuk memudahkan perhubungan
mereka. Perdagangan antara timur dengan barat semakin cepat dan singkat,
contohnya pembukaan Terusan Suez mampu memendekkan jarak perjalanan. Selain
itu, penciptaan kapal wap turut menyumbang kepada penguasaan British terhadap
Tanah Melayu. Barang dagangan dari Tanah Melayu akan mudah diangkut ke negara
asal. Dengan ini, mereka seharusnya menguasai Tanah Melayu sepenuhnya melalui
dasar campur tangan secara langsung. Pihak British yang berada di Tanah Melayu
mengubah dasar tidak campur tangan kepada dasar campur tangan secara langsung
yang turut didorong oleh pelbagai sekatan oleh negeri-negeri Melayu. Misalnya,
para saudagar British tidak dibenarkan memonopoli perdagangan bijih timah.
Cukai yang dikenakan terhadap saudagar British terlalu tinggi.
Kesimpulannya, pihak Inggeris datang
ke Tanah Melayu untuk menjalankan urusan perdagangan. Oleh sebab Tanah Melayu
adalah laluan perdagangan yang baik dan strategik serta mempunyai potensi
ekonomi untuk berkembang, maka pihak Inggeris telah memutuskan untuk menduduki
dan menguasainya. Apa yang jelas proses imperialisme British telah mendorong
penglibatan Inggeris secara langsung di Negeri-negeri Melayu. Campur tangan
British secara langsung di negeri-negeri Melayu telah mengakibatkan sistem
politik dan ekonomi tempatan mengalami perubahan yang ketara. Malahan pihak
British telah berjaya menguasai ekonomi tempatan. Apabila British mula campur
tangan di Tanah Melayu maka bermulalah era penjajahan British ke atas Tanah
Melayu.
3.0 KESAN-KESAN PENJAJAHAN BRITISH KEPADA
NEGARA INI.
Kuasa Inggeris mempunyai tanah jajahan
yang terbesar di dunia. Tanah Melayu merupakan salah sebuah negara bekas
jajahan Inggeris. Demi kepentingan ekonomi, pihak Inggeris akhirnya campur
tangan di Tanah Melayu. Penjajahan Inggeris di Tanah Melayu didorong oleh
banyak faktor sama ada faktor dalaman atau faktor luaran. Walau apapun faktor
yang mendorong penjajahan Inggeris di Tanah Melayu, penjajahan ini sememangnya
memberi kesan yang sangat mendalam ke atas Tanah Melayu sama ada dari aspek
politik, ekonomi, mahupun sosial masyarakat di Tanah Melayu sehinggalah
sekarang.
3.1 POLITIK
Kesan yang paling ketara akibat
penguasaan Inggeris di Tanah Melayu ialah dari segi politik. Sebelum
campur tangan Inggeris di Tanah Melayu, sultan berkuasa mutlak untuk memerintah
dan menguruskan hal-hal pentadbiran negara dan para pembesar berkuasa untuk
memungut cukai daripada rakyat. Tetapi setelah kedatangan Inggeris di
Tanah Melayu, kuasa-kuasa raja dan sultan telah terjejas. Kuasa raja
menjadi terhad dan raja hanya boleh menyentuh hal-hal mengenai adat istiadat Melayu
dan hal-hal keagamaan sahaja. Hal ini adalah ekoran daripada sistem corak
pentadbiran baru yang telah diperkenalkan oleh pihak Inggeris iaitu Sistem
Residen. Sistem Residen ini telah diperkenalkan oleh Inggeris di Perak
pada tahun 1874 berikutan dengan Perjanjian Pangkor. Sistem
ini kemudiannya diperkenalkan pula di Selangor pada tahun 1875, di Pahang 1888
dan Negeri Sembilan 1889. Sistem Residen ini adalah satu bentuk
pentadbiran Inggeris yang dinamakan sebagai sistem pemerintahan tidak langsung
di negeri-negeri Melayu.
Oleh yang demikian, Sultan terpaksa
menerima seorang residen Inggeris yang dilantik bagi setiap negeri untuk
menasihatinya dalam semua urusan pentabiran kecuali perkara-perkara yang
berkaitan dengan adat istiadat dan hukum hakam agama Islam. Kuasa
pentadbiran negeri sebenarnya terletak di tangan residen Inggeris tetapi mereka
bertindak di atas nama sultan-sultan Melayu. Hal ini kerana,
nasihat-nasihat yang diberikan oleh residen Inggeris hendaklah diterima oleh
sultan-sultan Melayu contohnya sistem residen yang diperkenalkan di Selangor
iaitu ia adalah disebabkan oleh kegiatan lanun dan rompakan yang
sering berlaku disepanjang pantai negeri Selangor. Pada masa tersebut Sir
Andrew Clarke iaitu Gabenor Negeri-negeri Selat telah mengambil kesempatan
untuk campur tangan dalam hal pentadbiran di Selangor berikutan satu rompakan
di Kuala Labu iaitu kira-kira 30 batu dari Langat.
Akibat peristiwa yang berlaku
itu, Clarke telah pergi ke Selangor pada bulan Ogos 1874 dan mengadakan
rundingan bersama Sultan Abdul Samad. Menerusi rundingan itu, Clarke telah
meninggalkan seorang pegawainya iaitu Frank Swettenham bersama 20 orang sepoi
untuk menjaga Sultan. Kebolehan yang dimiliki oleh Swettenham telah
menarik perhatian Sultan dan menyuruh Clarke melantiknya menjadi penasihat
Sultan serta Sultan turut menawarkan supaya negeri Selangor diletakkan dibawah
naungan British. Pada Disember 1874, Clarke telah memberi cadangan untuk
melantik Swettenham sebagai Residen Selangor tetapi cadangan itu tidak
dipersetujui dan kemudiannya Gabenor telah melantik J.G Dawidson sebagai
Residen British pertama di Selangor.
3.2 EKONOMI
Kesan yang kedua ialah kesan terhadap ekonomi.
Perluasan kuasa Inggeris telah menyebabkan berlakunya perubahan sistem ekonomi
di Tanah Melayu. Sebelum campur tangan Inggeris, masyarakat Melayu
mengamalkan sistem ekonomi sara diri dan apabila berlakunya perluasan
kuasa Inggeris, sistem ekonomi komersil pula diperkenalkan. Sistem ekonomi
komersial merujuk kepada lebihan hasil secara besar-besaran dan melibatkan
banyak pihak yang memerlukan barang ekonomi yang berbeza antara
satu sama lain. Sistem ekonomi ini bermula pada abad ke-19 dan
20 terutamanya selepas kemasukan Inggeris. Hal ini kerana Inggeris lebih
menumpukan kegiatan ekonomi yang berorientasikan eksport seterusnya mendorong
pelabur-pelabur asing ke Tanah Melayu dan membawa teknologi serta sistem
pengurusan ekonomi. Penggunaan kapal korek dan pam kelikir telah digunakan
bagi menggantikan teknik lama iaitu mendulang yang agak merugikan. Melalui
teknologi baru yang dibawa oleh Inggeris menjadikan hasil pengeluaran bijih
timah yang diperolehi lebih banyak dan cepat serta tidak perlu menggunakan
tenaga buruh yang ramai. Pembinaan jalan raya yang merentasi daerah
pedalaman telah mewujudkan kawasan baru serta mewujudkan pembukaan
bandar-bandar baru. Perusahaan getah diperkenalkan bagi menggantikan
kopi. Teknik penorehan getah yang menggunakan teknologi yang lebih moden
dan canggih telah membawa kepesatan kepada pengeluaran hasil
getah. Perkembangan ekonomi diseimbangkan oleh kewujudan system
pengangkutan darat.
Perubahan sistem ekonomi di Tanah
Melayu berlaku daripada 3 aspek iaitu politik, ekonomi dan sosial. Dari
aspek politik, Sultan dan pembesar tidak mempunyai kuasa ke atas tanah jajahan
dan juga adat Melayu. Hal ini kerana Inggeris telah menghapuskan beberapa
amalan dalam adat Melayu. Contohnya seperti menghapuskan sistem kerah dan
serah oleh para pembesar. Sistem hamba abdi juga dihapuskan dan rakyat
boleh memiliki tanah bagi menjalankan serta meningkatkan hasil pertanian tanpa
menyerahkan sebahagian hasil mereka kepada Sultan atau pembesar.
Dalam sistem ekonomi
komersil juga , Inggeris telah menghapuskan amalan pungutan cukai yang
dilakukan oleh Sultan dan pembesar. Ianya terbukti apabila penyusunan
sistem kutipan cukai dilakukan oleh J.W.W Birch di mana pembesar dilarang untuk
memungut cukai dan segala sistem pungutan cukai perlu dipusatkan di bawah
kelolaannya. Tindakan J.W.W Birch telah menyebabkan pembesar kehilangan
kuasa dan pendapatan yang mereka perolehi daripada hasil cukai yang dipungut
terjejas dan ini telah bercanggah dengan nilai-nilai tradisi dan adat istiadat
Melayu. Pada pertengahan April 1874, Birch telah membuat lawatan ke Bidor
dan Birch telah membakar rumah Raja Ngah dan Tengku Panglima Besar yang
merupakan sepupu Sultan Ismail kerana didapati telah mengutip cukai daripada
pelombong di situ.
3.3 SOSIAL
Selain itu, kesan sosial campur tangan
British di Tanah Melayu ialah kemasukan orang Cina dan orang India secara
beramai-ramai ke Tanah Melayu. Kemasukan orang Cina dan orang India telah
menimbulkan pelbagai masalah di Tanah Melayu. Antara masalah yang timbul ialah
masalah jenayah yang berleluasa, khasnya di negeri-negeri kawasan lombong bijih
timah seperti di Perak, Selangor dan Negeri Sembilan. Kumpulan orang Cina yang
berbeza telah mewujudkan kongsi gelap untuk menjaga kepentingan masing-masing.
Kumpulan kongsi gelap Cina sering bermusuhan untuk mengukuhkan kedudukan dan
mempertahankan kawasan lombong bijih timah mereka. Antara kumpulan kongsi gelap
ialah Hai San dan Ghee Hin.
Selain itu, kesan sosial kemasukan
orang Cina dan orang India ialah aktiviti pelacuran yang berlaku dalam kalangan
masyarakat. Terdapat aktiviti membawa wanita-wanita Cina dari negara China
untuk dijadikan pelacur. Walaupun aktiviti tersebut hanya melibatkan orang
Cina, tetapi sering menimbulkan keadaan tidak tenteram kerana berlaku pergaduhan.
Hal ini telah menyebabkan kemantapan politik terganggu. British telah mengambil
tindakan untuk mengatasi masalah pelacuran dan pergaduhan tersebut. Kesan
ekonomi kemasukan orang Cina dan India ialah perekonomian semakin meningkat,
khususnya dalam bidang perlombongan bijih timah dan perladangan getah. Orang
Cina dibawa ke Tanah Melayu sebagai buruh di lombong bijih timah kerana
kemahiran dalam aktiviti tersebut. Manakala orang India merupakan buruh yang
mahir dalam perladangan getah. Selain itu, aktiviti perniagaan turut berkembang
dengan pesat. Contohnya, orang Teochew dan Hakka merupakan peniaga yang telah
membuka banyak kedai di kawasan bandar dan lombong bijih timah. Hal ini telah
meningkatkan ekonomi di Tanah Melayu.
Kesan sosial seterusnya ialah
pembentukan bandar-bandar baru. Orang Cina dan orang India membuat petempatan
berkelompok di kawasan lombong dan ladang getah seperti di Ipoh, Kinta,
Taiping, Kuala Lumpur, Seremban dan Johor Bahru. Seiring dengan kewujudan
bandar-bandar baru tersebut, kerajaan British telah membina jaringan jalan
perhubungan dan pengangkutan seperti jalan kereta api dan jalan raya. Sistem
jalan pengangkutan tersebut menghubungkan antara ladang getah dan lombong bijih
timah dengan kilang mahupun pelabuhan.
Di samping itu, kesan ekonomi
kemasukan orang Cina dan India ialah meningkatkan kemajuan Tanah Melayu secara
keseluruhannya. Orang Cina dan orang India banyak menetap di kawasan pantai
barat Tanah Melayu. Malahan orang Cina dan India lebih banyak menetap di Pulau Pinang
dan Singapura. Hal ini telah menyebabkan kedua-dua buah negeri tersebut
berkembang dengan pesat. Contohnya, Singapura telah berkembang sebagai sebuah
pelabuhan entrepot.
3.4 KEWUJUDAN
MASYARAKAT MAJMUK
Selain itu, perluasan Inggeris juga
telah menyebabkan berlakunya kewujudan masyarakat majmuk atau masyarakat
berbilang kaum . Terdapat 3 kaum utama di Tanah Melayu iaitu
Bumiputera atau Melayu, Cina dan India. Kewujudan masyarakat majmuk dapat
dibahagikan kepada aspek politik, ekonomi dan sosial. Dari aspek
politik masyarakat majmuk dikuasai oleh suatu kelompok minoriti yang mempunyai
kebudayaan tersendiri. Kewujudan masyarakat majmuk ini adalah disebabkan
oleh dasar terbuka Inggeris terhadap kemasukan buruh asing bagi memenuhi
kepentingan mereka. Dari aspek ekonomi, kewujudan masyarakat majmuk adalah
bagi memenuhi tenaga buruh yang diperlukan oleh pihak British dalam ekonomi
perlombongan dan perladangan iaitu buruh Cina ditempatkan di kawasan
perlombongan manakala buruh-buruh India pula bekerja di estet-estet atau di
ladang-ladang. Dalai aspek sosial pula, kewujudan masyarakat majmuk adalah bagi
meraih keuntungan ekonomi pihak Inggeris iaitu apabila semakin ramai
buruh-buruh asing datang ke Tanah Melayu, pengeluaran ekonomi Tanah Melayu akan
bertambah dan ini meningkatkan keuntungan para penjajah yang sememangnya ingin
meraih keuntungan di Tanah Melayu.
Masyarakat majmuk ini wujud akibat
daripada kemasukan imigran pada pertengahan abad ke-19 dan telah melahirkan
satu masyarakat majmuk, organisasi sosial dan budaya yang
berbeza. Kewujudan masyarakat majmuk juga berlaku ketika perusahaan bijih
timah di Tanah Melayu berkembang pesat dan telah menyebabkan Inggeris membawa
masuk buruh-buruh Cina dan India bagi menambah tenaga buruh di lombong. Buruh India juga
digunakan dalam perusahaan getah serta projek-projek pembangunan seperti jalan raya
dan keretapi.
Kewujudan masyarakat majmuk
telah menyebabkan kehidupan masyarakat menjadi pelbagai. Hal ini berlaku
kerana mereka hidup secara individualistik serta hidup
dengan cara kehidupan yang berbeza-beza samada dari segi agama,
kepercayaan, kebudayaan, adat, bahasa, kegiatan ekonomi dan
petempatan. Ia juga berlaku akibat daripada dasar yang diperkenalkan
oleh Inggeris iaitu dasar ‘Pecah’ dan ‘Perintah’ yang bermaksud pengasingan
masyarakat yang terdapat di Tanah Melayu. Hal ini dapat dilihat daripada
orang Melayu yang hidup di kawasan luar bandar seperti kampung dan
desa. Mereka juga masih mengamalkan sistem ekonomi sara diri
seperti nelayan, kegiatan pertanian secara kecil-kecilan dan pegawai-pegawai
rendah. Manakala orang Cina tertumpu di kawasan bandar dan menjalankan
kegiatan perdagangan dan perlombongan. Orang India pula tinggal
di kawasan-kawasan estet dan ladang getah bagi menjalankan kegiatan perladangan.
Sebelum tahun 1800, penduduk di negara
kita hanya terdiri daripada penduduk tempatan. Walau bagaimanapun, pada akhir
abad ke-19 berlaku kemasukan orang Cina dan India secara beramai-ramai ke
negara kita. Kemasukan orang Cina dan India disebabkan oleh banyaknya peluang
ekonomi yang terdapat di Tanah Melayu. Mereka mencari kehidupan yang lebih
selesa di Tanah Melayu kerana keperitan hidup di negara asal mereka. Malahan
British telah membawa masuk orang Cina dan India ke Tanah Melayu sebagai tenaga
kerja di sektor perlombongan dan perladangan. Kehidupan yang selesa di Tanah
Melayu menyebabkan golongan ini telah menetap secara terus. Situasi ini
memberikan kesan terhadap kehidupan sosio-ekonomi di Tanah Melayu.
Kesan sosial kemasukan orang Cina dan
orang India pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20 ialah pertambahan
bilangan penduduk Tanah Melayu yang begitu pesat. Pada tahun 1870, bilangan
penduduk Tanah Melayu kira-kira 500 000 orang. Setelah kedatangan orang Cina
dan orang India ke Tanah Melayu, jumlah penduduk bertambah menjadi 3 300 000
orang pada tahun 1921. Pada tahun 1931, jumlah penduduk bukan Melayu lebih
ramai berbanding dengan masyarakat tempatan di Tanah Melayu. Situasi tersebut
telah melahirkan situasi masyarakat majmuk di negara kita. Kehidupan mereka
bercorak berasingan dan mengamalkan kebudayaan masing-masing. Orang Cina yang
datang ke Tanah Melayu terdiri daripada pelbagai kelompok. Mereka berbeza dari
segi dialek, adat dan pengkhususan ekonomi. Malahan terdapat permusuhan antara
mereka. Orang India pula tinggal di kawasan ladang-ladang getah. Sedangkan
penduduk tempatan, iaitu orang Melayu tinggal di kawasan kampung luar bandar
dan pesisir pantai.
3.5 PENDIDIKAN
Perubahan sosial yang dibuat oleh
Inggeris ialah perubahan dalam sistem pendidikan. Sebelum kedatangan
Inggeris ke Tanah Melayu, pendidikan di Tanah Melayu bersifat tidak formal
iaitu hanya terhad kepada pengajian Al-Quran dan keagamaan. Namun selepas
kedatangan Inggeris, terutamanya pada pertengahan abad ke-19 , sistem
pendidikan di Tanah Melayu telah banyak berlaku perubahan dan ianya lebih
bersifat perkauman atau vernakular kerana Inggeris tidak menyeragamkan sukatan
pendidikan dengan pendidikan guru dan ini membawa kepada perbezaan sukatan
pelajaran antara kaum. Masyarakat Melayu tidak mendapat pendidikan
akademik yang sempurna seperti mana kaum-kaum lain dan mereka hanya mendapat
ilmu kemahiran sahaja.
Terdapat 4 jenis sekolah di
Tanah Melayu iaitu sekolah Melayu, sekolah Cina, sekolah Tamil dan sekolah
Inggeris. Di sekolah Melayu , terdapat 2 bentuk persekolahan
iaitu sekolah berbentuk keagamaan dan sekular. Sekolah berbentuk keagamaan
telah lama wujud sebelum kedatangan Inggeris. Sekolah ini mengajar tentang
hal keagamaan dan mengaji. Sekolah ini juga kurang mendapat tumpuan
daripada pihak Inggeris kerana pihak Inggeris mahu mengekalkan kestabilan dan
memastikan kaum Melayu terus tinggal di kampung sebagai petani. Manakala
sekolah Melayu yang bersifat sekular pula diperkenalkan oleh Inggeris melalui
mubaligh Kristian. Sekolah ini kurang mendapat sambutan daripada orang
Melayu kerana mereka takut terpengaruh dengan agama Kristian oleh mubaligh.
Di samping itu, kesan kemasukan orang
Cina dan orang India ialah kewujudan sistem persekolahan yang tidak seragam dan
menyulitkan pemerintahan British menguruskan persekolahan di Tanah Melayu.
Sistem pendidikan vernakular telah berkembang dengan pesat. Orang Cina dan
orang India membuka sekolah masing-masing. Mereka menggunakan sistem pendidikan
yang dibawa dari negara asal mereka. Situasi ini mewujudkan jurang antara kaum
kerana semangat perpaduan melalui pendidikan tidak wujud sama sekali.
Sistem pendidikan pada zaman sebelum
Perang Dunia Kedua berkembang mengikut haluan masing-masing. Sekolah-sekolah
dibina mengikut kepentingan setiap kaum. Hal ini turut mempengaruhi
keseimbangan peluang dalam kalangan kanak-kanak untuk mendapatkan pendidikan.
Sekolah vernakular India, Cina, Melayu
dan Inggeris berkembang tanpa adanya keseragaman. Keadaan ini telah menyebabkan
wujud perbezaan ras yang amat ketara sehingga menghalang perpaduan kaum di
Tanah Melayu. Justeru, selepas Tanah Melayu merdeka, sistem pendidikan untuk
membentuk perpaduan kaum telah diwujudkan. Sistem pendidikan tersebut
memberikan peluang kepada kanak-kanak daripada semua kaum untuk menikmati
pendidikan.
Kerajaan colonial British juga membuka
sekolah-sekolah untuk melatih anak-anak tempatan bagi pengisian jawatan-jawatan
perkeranian di dalam sektor awam dan swasta. Sekolah-sekolah seperti Sekolah King Edward VII Taiping
dibuka untuk memberikan pendidikan untuk membolehkan rakyat tempatan memegang
jawatan-jawatan rendah di dalam perkhidmatan kerajaan dan swasta, tetapi tidak
mementingkan pelajaran di peringkat tertinggi. Maktab Melayu Kuala Kangsar dibuka
untuk membolehkan anak-anak bangsawan Melayu mendapat latihan untuk memegang
jawatan-jawatan peringkat pertengahan dalam perkhidmatan kerajaan kolonial
British.
Kesimpulannya ialah sistem pendidikan
yang diperkenalkan sebaik-baik sahaja Tanah Melayu mencapai kemerdekaan
sehingga 1961 bertujuan untuk mewujudkan perpaduan kaum. Dalam usaha membentuk
sistem pendidikan kebangsaan, pandangan daripada semua kaum diambil kira
melalui rundingan antara kaum. Melalui sistem pendidikan telah memberikan
peluang kepada semua kaum untuk mendapatkan pendidikan yang seimbang. Malahan
kerajaan telah memberikan bantuan kewangan kepada semua sekolah. Penyelarasan
sistem pendidikan Tanah Melayu telah membantu mewujudkan perpaduan kaum. Hal
ini jelas terbukti dengan pengajaran Bahasa Melayu di semua sekolah, selain
penyeragaman kurikulum dan peperiksaan. Laporan Razak dan Akta Rahman Talib
telah menjadi asas pembentukan sistem pendidikan kebangsaan selepas pembentukan
Malaysia pada tahun 1963.
3.6 PENGENALAN
DASAR INGGERIS
Dasar yang telah dijalankan oleh pihak
Inggeris terhadap Tanah Melayu dapat dibahagikan kepada 3 iaitu dari segi
politik, ekonomi dan sosial. Dasar politik di tanah melayu adalah mengenai
dasar imigrasi, Jabatan Perlindungan Orang Asing dan Undang-undang
buruh. Dasar imigrasi ialah berbentuk bebas iaitu tidak mempunyai sekatan
terhadap kemasukan orang asing melalui sistem-sistem kemasukan seperti indenture, kangany,
kontrak dan bebas. Pada tahun 1930, Inggeris telah memperketatkan dasar
imigrasi dengan bertindak menghantar pulang orang-orang imigran ke negara asal
mereka. Undang-undang imigrasi pada tahun 1930 juga telah menghalang
kemasukan orang asing ke Tanah Melayu. Sebelum tahun 1930 orang Inggeris
telah mendapatkan tenaga buruh tanpa sekatan kerana pada masa tersebut tenaga
buruh penting bagi pembangunan ekonomi perlombongan dan perladangan selain
melaksanakan pembinaan prasarana baru seperti pembinaan jalan keretapi dan
jalan raya. Jabatan perlindungan Orang Asing telah ditubuhkan bagi
melindungi para buruh imigran daripada ditindas oleh para kongsi gelap atau
majikan. Kewujudan jabatan perlindungan orang asing ini bermakna buruh-buruh
dilindungi pemerintah Inggeris dan menunjukkan bahawa kerajaan Inggeris
menggalakan kemasukan buruh asing di Tanah Melayu.
Pihak inggeris juga telah melaksanakan
dasar ekonomi di Tanah Melayu iaitu dasar ekonomi komersial, kapitalisme dan
bebas. Dasar ekonomi komersial telah membawa perubahan kepada
sistem sara diri yang telah dijalankan secara tradisi oleh masyarakat
Melayu. Ia juga telah membawa kesan terhadap pembukaan tanah dan
ladang serta meningkatkan pengeluaran perlombongan bijih timah. Dasar ekonomi
yang dijalankan oleh pihak Inggeris juga telah mewujudkan sistem ekonomi moden
yang berasaskan tenaga buruh.
Dasar sosial yang telah dijalankan
oleh Inggeris lebih tertumpu kepada dasar pendidikan pemerintahan Inggeris. Dasar
ini merupakan tunggak utama yang menyebabkan wujudnya masyarakat Melayu. Dasar
ini tidak membawa kepada perpaduan kaum bahkan dasar tersebut telah mewujudkan
jurang antara kaum kerana Inggeris tidak menyeragamkan sukatan pendidikan dan
pendidikan guru. Hal ini bermaksud sukatan pendidikan antara sekolah-sekolah
Melayu, Cina dan India adalah berbeza dan bagi masyarakat Cina dan India , guru
diambil dari negara asal. Pada masa tersebut orang-orang Melayu tidak mendapat
kemahiran dan pendidikan yang tinggi tetapi orang-orang Melayu hanya mendapat
kemahiran bagi membuat kerja-kerja sara diri sahaja. Dasar yang telah
dijalankan oleh orang inggeris ini sebenarnya telah menggalakkan kemasukan
orang asing di Tanah Melayu. Tujuan Inggeris menggalakkan kemasukan orang
asing di Tanah Melayu adalah bagi menjaga kebajikan mereka dan bagi meraih
keuntungan ekonomi di Tanah Melayu.
Dasar Inggeris terhadap
Tanah Melayu dapat dilihat daripada beberapa tindakan pemerintah
Inggeris terhadap kedatangan orang-orang asing ke Tanah Melayu. Dalam hal ini
ia dapat menentukan persoalan bagaimana Inggeris membantu mewujudkan masyarakat
Malaysia yang majmuk. Keadaan ini bukan sahaja memberi kesan terhadap kemajmukan
ras, tetapi merangkumi pelbagai aspek dalam politik dan sosial. Perbincangan
mengenai tajuk ini dapat difahami jika kita melihat beberapa dasar Inggeris
seperti huraian berikut:
|
DASAR POLITIK
|
|
·
Perbincangan ini berkisar
pada aspek dasar imigrasi ¸ Jabatan Perlindungan Orang Asing,dan
undang-undang buruh.
·
Sejak tahun 1874 dasar
imigrasi Inggeris berbentuk bebas iaitu tidak mempunyai sekatan terhadap
kemasukan orang asing. Dalam hal ini Inggeris seolah-olah menggalakkan
kemasukan orang asing melalui sistem-sistem kemasukan seperti indenture,
kangany, kontrak, dan bebas. Hal ini berbeza dengan tindakan Inggeris pada
1930an, dengan Inggeris memperketatkan dan menguatkuasa dasar imigrasi dengan
bertindak menghantar pulang orang-orang imigran balik ke negara asal mereka.
Selain itu, undang-undang imigrasi pada tahun 1930an juga menghalang
kemasukan baru orang asing ke Tanah Melayu. Seperkara yang menarik tiadanya
sekatan terhadap kemasukan orang asing ke negara ini sebelum undang-undang
imigrasi 1930an disebabkan oleh keperluan Inggeris untuk mendapatkan
tenaga buruh bagi menrancakkan ekonomi perlombongan dan peladangan selain
buruh bagi melaksanakan pembinaan prasarana baru seperti pembinaan jalan
keretapi dan jalan raya.
·
Keadaan ini diperkukuhkan
lagi dengan kewujudan jabatan Perlindungan Orang Asing bagi melindungi para
buruh imigran daripada tindasan dan penganiayaan para kongsi gelap mahupun
majikan. Dengan wujudnya jabatan ini, ini bermakna buruh-buruh ini dilindungi
oleh pemerintah Inggeris dan ia menunjukkan bahawa seolah-olah kerajaan
Inggeris menggalakkan kemasukan buruh asing. Ini juga menjelaskan bahawa
terdapat tindakan dan dasar kerajaan Inggeris mempastikan mereka tidak
kehilangan buruh bagi menjana ekonomi Tanah Melayu . Hal ini diperkukuhkan
lagi dengan kewujudan undang-undang buruh yang memerlukan para majikan untuk
memberikan kemudahan yang sepatutnya kepada buruh imigran ini. Dengan keadaan
ini ia bukan sahaja menggalakkan kemasukan buruh asing, tetapi menggalakkan
mereka untuk tidak pulang ke negara asal mereka. Hal ini terbukti semasa
kemelesetan ekonomi 1927-1932 orang-orang asing ini keberatan untuk pulang ke
negara asal mereka dan ini menjadi masalah kepada pemerintah Ingeris.
·
Oleh itu, merujuk
dasar-dasar pemerintahan Inggeris ini membuktikan bahawa kewujudan masyarakat
majmuk di negara ini adalah hasil pelaksanaan dasar yang berkehendakkan buruh
imigran bagi menjana ekonomi dan membolehkan penjajah mendapat keuntungan
ekonomi dengan tidak mengambil kira permasalahan yang dihadapi oleh
masyarakat pribumi.
|
|
DASAR EKONOMI
|
|
·
Dasar ekonomi komersial –
kapitalisme dan bebas. Perubahan sistem daripada sara diri kepada sistem
komersial. Pembukaan tanah dan ladang serta peningkatan pelombongan bijih
timah.
·
Wujudnya sistem ekonomi
moden berteraskan industri berasaskan buruh.
·
Keperluan pemodenan prasara
baru yang memerlukan tenaga buruh.
|
|
DASAR SOSIAL.
|
|
·
Penekanan aspek ini lebih
dijuruskan kepada Dasar pendidikan pemerintahan Inggeris. Melalui
dasar ini dapat dijelaskan lagi bagaimana wujudnya masyarakat majmuk di
Malaysia. Melalui dasar pendidikan yang berteraskan negara ibunda, Inggeris
menggalakkan lagi perbezaan kaum dan ia juga melebarkan lagi jurang perpaduan
di Malaysia. Hal ini dapat dilihat melalui tindakan Inggeris yang tidak
menseragamkan sukatan pendidikan dan pendidikan guru. Sebagai kesan daripada
keadaan ini wujud sukatan pendidikan yang berbeza serta keperluan guru
berasaskan tindakan komuniti setiap kaum di Malaysia. Sebagai contohnya
setiap kaum mengambil inisiaif dengan mengikut sukatan pendidikan serta
mengambil para guru dari negara asal mereka. Keadaan ini
menjelaskan bahawa Inggeris tidak mempunyai agenda bagi menghalang
ketidakseragaman dalam dasar pendidikan mereka. Bagi orang-orang melayu ia
hanya mendapat pendidikan kemahiran bagi mengerjakan kerja-kerja sara diri
sahaja dan tidak memberi peluang untuk mendapatkan kemahiran dan ilmu
akedemik. Walaupun wujud keadaan ini ia dikhaskan kepada anak-anak para
bangsawan Melayu sahaja.
·
Dalam hal ini, keadaan
dasar ini sebenarnya menggalakkan lagi kemasukan orang asing kerana mereka
tahu bahawa mereka masih lagi memperoleh pendidikan walaupun di negara asing.
Ini juga menjelaskan lagi bahawa Inggeris sebenarnya menggalakkan kemasukan
mereka dan menjaga kebajikan mereka bagi keuntungan ekonomi penjajah.
|
3.7 PENENTANGAN
MASYARAKAT MELAYU
Kedatangan Inggeris ke Tanah Melayu
telah menyebabkan berlakunya campur tangan dalam hal–ehwal dan pentadbiran di
negeri-negeri tersebut. Dengan berlakunya campur tangan Inggeris,
telah banyak menimbulkan ketidakpuasan hati orang-orang Melayu terhadap
struktur pentadbiran dan pelaksanaan hal-ehwal di Tanah Melayu. Oleh yang
demikian, berlaku penentangan di Tanah Melayu untuk menentang Inggeris daripada
terus berleluasa dan mengukuhkan kuasanya. Terdapat pelbagai penentangan yang
telah dilakukan oleh masyarakat Melayu yang melibatkan perbuatan dan pemikiran
masyarakat Melayu setempat.
Penentangan pertama yang dilakukan
ialah dengan melakukan pembunuhan pegawai Inggeris iaitu J.W.W Birch dalam
peristiwa Pasir Salak di Perak hasil muafakat daripada beberapa pihak. Tindakan
melampaui batas Birch yang berlawanan dengan sistem pemerintahan tradisional
dan melanggar adat-istiadat orang Melayu telah menimbulkan kemarahan dalam
kalangan pembesar dan pengikut mereka. Sultan Abdullah mengarahkan Dato’
Maharaja Lela membunuh Birch dan cadangan tersebut disokong oleh Raja
Ismail. Sultan Abdullah dan Raja Ismail telah menghantar senjata-senjata
dan keris rasmi pembunuhan kepada Dato’ Maharaja Lela dan memerintah
orang-orang kampung bersatu dalam perjuangan mereka sebagai menunjukkan
penentangan orang Melayu terhadap Inggeris. Pembunuhan itu
dipertanggungjawabkan kepada Dato’ Maharaja Lela yang telah mengambil keputusan
nekad untuk membunuh Birch walaupun pembunuhan tersebut dilakukan oleh pembunuh
upahan iaitu Pandak Indut dan Seputum. Peristiwa pembunuhan ini menjelaskan
kepada kita betapa marah dan kecewanya orang melayu di Perak kepada pihak
Inggeris sehingga sanggup melakukan pembunuhan.
Pembunuhan Birch telah
menyebabkan semangat nasionalisme kepada masyarakat Melayu. Orang-orang Melayu
juga telah bertindak balas terhadap campur tangan Inggeris dengan mengangkat
senjata. Perkara seperti ini bukan sahaja berlaku di kawasan Perak tetapi di
negeri lain apabilanya adanya kebangkitan penentang-penentang Inggeris yang
lain seperti Mat Kilau dan Dato’ Bahaman di Pahang ,Tok Janggut di
Kelantan dan Hj Abdul Rahman Limbong di Terengganu.
Penentangan kedua ialah dengan
menjalankan kempen menggesa orang ramai supaya tidak membayar cukai dan mematuhi
peraturan baru yang diperkenalkan oleh pihak Inggeris. Hal ini terjadi di
negeri Kelantan. Pengenalan sistem cukai baru yang di perkenalkan oleh pihak
Inggeris bukan sahaja menimbulkan rasa tidak puas hati rakyat tempatan,
tetapi turut membebankan mereka. Sistem cukai baru yang di perkenalkan oleh
Inggeris merupakan suatu yang asing kepada penduduk tempatan kerana mereka
diwajibkan membayar cukai tanah tanpa mengambil kira sama ada tanah
itu di usahakan atau sebaliknya. Mereka juga menghadapi masalah untuk
membayar cukai kerana pejabat bayaran cukai terletak jauh dan berada di
daerah-daerah tertentu. Selain itu, ketegasan dan sikap kasar pegawai yang
bertugas menimbulkan kemarahan rakyat. Mereka yang tidak membayar cukai
ditangkap atau didenda dan ada antara mereka yang dimaki hamun oleh para
pegawai berkenaan dengan kata-kata kesat. Keadaan iniakhirnya mendorong
Tok Janggut dan para pengikutnya menjalankan kempen dan usaha ini mendapat
sokongan yang menggalakkan daripada masyarakat setempat.
Penentangan lain ialah
penentangan terhadap pengenalan berbagai-bagai peraturan baru yang bercanggah
dengan amalan tradisi yang diperkenalkan oleh Inggeris. Hal ini berlaku di
Terengganu. Pengenalan peraturan baru yang diperkenalkan termasuklah
penguatkuasaan beberapa jenis cukai seperti cukai hasil, cukai tanah dan
cukai binatang ternakan. Kebangkitan pertama bermula pada tahun 1922 apabila
sekumpulan masyarakat pedalaman di Telemong yang di ketuai oleh Hj Abdul Rahman
Limbong dengan dibantu oleh Mat Zin bin Mat Min, Hj Kia dan Lebai Deraman
menentang pengenalan berbagai-bagai peraturan baru ini. Mereka bertindak
membersihkan tanah dan mengambil hasil hutan tanpa
mendapatkan surat kebenaran terlebih dahulu.Kerajaan mengambil
tindakan tegas ke atas mereka dan seramai 43 orang telah ditangkap. Mereka
didakwa di mahkamah atas tuduhan membuka tanah dan menebas hutan tanpa
kebenaran. Hal ini menyebabkan orang-orang melayu bertindak balas dengan
memprotes pihak Inggeris secara intelektual. Hj Abdul Rahman Limbong telah
membela orang-orang melayu dan mereka telah dibebaskan kerana Inggeris gagal
membuktikan kesalahan dan memberi keputusan yang muktamad.
Penentangan yang berlaku di Pahang
adalah berpunca daripada perasaan tidak puas hati para pembesar seperti Dato,
Bahaman, Tok Gajah dan Mat Kilau terhadap pelbagai perubahan baru yang
diperkenalkan oleh Inggeris yang ternyata bercanggah dengan nilai-nilai tempatan
dan menggugat kekuasaan para pembesar. Undang-undang yang melarang pembesar
mengutip cukai , mengawal hamba abdi dan membataskan kerja-kerja
kerahan dan mengadili kes-kes jenayah dan sivil di kawasan-kawasan
masing-masing dilihat sebagai mengugat kekuasaan tradisi para pembesar. Dato’
Bahaman memulakan dan beberapa pembesar yang lain memulakan penentangan secara
kekerasan dengan melancarkan serangan ke atas Lubuk Terua dan berjaya menawan
Temerloh. Penentangan semakin hebat apabila mendapat sokongan daripada
seorang tokoh agama yang menyifatkan perjuangan mereka sebagai perang
jihad. Dato’ Bahaman dan pengikutnya telah menyerang Kuala Tembeling
setelah berjaya menawan kubu Jeram Ampai pada bulan Jun 1894. Kebangkitan
rakyat Pahang menentang penguasaan Inggeris mengambil masa yang panjang dan
berlarutan selama 4 tahun.
Penentangan yang berlaku
di Sarawak pula melibatkan tentangan daripada para pembesar
tempatan seperti Rentap, Syarif Masahor dan Datu Pattinggi
Abdul Gapur. Kebangkitan Rentap didorong oleh kemaraan Brooke ke kawasan orang
Iban dan sebagai persediaan awal, Rentap telah membina kubu pertahanan di
Sungai Skrang, Kanowit , Lingga Sarikeidan Bintulu. Pembinaan
kubu-kubu ini menggangu kebebasan dan menceroboh kawasan orang
Iban. Rentap dan pengikutnya meneruskan penentangan menentang pentadbiran
Brooke. Pada tahun 1853, Rentap menyerang kubu Brooke di Kuala Skrang dan
berjaya membunuh seorang pegawai pasukan Brooke bernama Alan
Lee. Kebangkitan Syarif Masahor dan Datu Patinggi Ali Abdul Gapur pula
didorong oleh tindakan Brooke yang meluaskan kawasan pentadbirannya dengan
mengambil alih beberapa daerah di bawah kuasa kesultanan Brunei.Sebagai
penentangan, beliau telah membuat pakatan sulit dengan Datu Patinggi Abdul
Gapur untuk menyerang kubu Brooke dan mengusirnya keluar
dari Sarawak. Mereka kemudiannya membuat pakatan sulit untuk
menyerang Kuching dan menggulinkan pentadbiran Brooke.
Penentangan terakhir berlaku di Sabah
yang melibatkan tentangan para pemimpin tempatan sepeti
Mat Salleh. Ianya bermula apabila pentadbiran kompeni telah campur tangan
dan memasuki wilayah di bawah kekuasaan beliau. Antara tindakan pihak
kompeni yang membangkitkan kemarahan Mat Salleh ialah menyerang dan membakar
kampung beliau. Pada tahun 1894, para pengikut Mat Salleh membunuh 2
orang peniaga kaum Dayak dan beliau enggan menyerahkan 4 orang pengikutnya yang
terlibat dan memberi perlindungan kepada mereka. Mat Salleh dan pengikutnya
juga melancarkan serangan ke atas Pulau Gaya dan memusnahkan bangunan
kerajaan sebagai menunjukkan penentangan mereka terhadap penguasaan kuasa
Inggeris. Perasaan tidak puas hati terhadap pentadbiran kompeni yang terus
memperkenalkan beberapa perubahan yang bercanggah dengan nilai-nilai tradisi
mendorong seorang pemimpin bernama Antanum tampil menentang pentadbiran
kompeni. Antanum menyerang Persiangan dan pejabat pegawai Daerah Rundum
sebagai menunjukkan penentangan terhadap penguasaan pihak Inggeris di negeri
itu.
4.0
KESIMPULAN
Kesimpulannya, kemasukan orang Cina
dan orang India telah memberikan kesan terhadap kehidupan sosioekonomi di Tanah
Melayu. Orang Cina dan India yang datang untuk memperbaik kehidupan mereka
telah tinggal secara tetap di Tanah Melayu. Tidak dapat dinafi kan bahawa orang
Cina dan orang India telah memainkan peranan yang penting dalam pembentukan
masyarakat majmuk. Mereka terlibat secara langsung dalam kehidupan sosial dan
ekonomi di Tanah Melayu. Kehidupan secara bersama antara kaum di Tanah Melayu
telah mewujudkan keharmonian kaum.
Kedatangan Inggeris ke Tanah Melayu
telah menyebabkan berlakunya campur tangan dalam hal–ehwal dan pentadbiran di
negeri-negeri tersebut. Dengan berlakunya campur tangan Inggeris, telah banyak
menimbulkan ketidakpuasan hati orang-orang Melayu terhadap struktur pentadbiran
dan pelaksanaan hal-ehwal di Tanah Melayu. Oleh yang demikian, berlaku
penentangan di Tanah Melayu untuk menentang Inggeris daripada terus berleluasa
dan mengukuhkan kuasanya. Terdapat pelbagai penentangan yang telah
dilakukan oleh masyarakat Melayu yang melibatkan perbuatan dan pemikiran
masyarakat Melayu setempat.
Walaupun British tidak menguasai
seluruh negeri di Malaysia, namun pengaruh terhadap corak pentadbiran British
di negeri-negeri selat, telah menyerap masuk ke negeri-negeri lain yang tidak
dijajah, sama ada secara paksaan ataupun ianya ditiru oleh sultan bagi
memantapkan sistem pentadbiran di negeri mereka. Walau bagaimanapun tindakan
tersebut telah membuka jalan kepada British untuk campur tangan secara langsung
di negeri-negeri tersebut. Malah pada masa yang sama hubungan baik antara British
dengan Siam juga telah memudahkan British untuk campur tangan di Kelantan,
Kedah, Perlis dan Terengganu. Hal ini telah menyababkan negeri tersebut telah
dikuasai oleh British secara rasmi menjelang abad ke-20
BIBLIOGRAFI
Abdul Rahman Abdullah. 1981. Pemikiran Islam Masa Kini : Sejarah dan
Aliran. Dewan Bahasa dan Pustaka. Kuala Lumpur.
Abdul Rahman Haji Abdullah. 1988. Sejarah dan Tamadun Islam. Teks Publishing,
Kuala Lumpur.
Buyong Adil. 1973. Sejarah Melaka dalam Zaman Kerajaan Melayu. Dewan
bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur.
Hamzah Ismail dan Shahbari Salamon. 1982. Ke Arah Perlaksanaan Sistem
Ekonomi Islam di Malaysia. Persatuan Bekas Mahasiswa Islam Timur Tengah. Bangi.
Mahayudin Hj. Yahaya. 2001. Tamadun Islam Edisi Kedua. Penerbit Fajar
Bakti Sdn. Bhd, Selangor Darul Ehsan.
Othman Mohd. Yatim. 1989. Warisan Kesenian dalam Tamadun Islam. Dewan
Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur.
